Felietony / Przemyślenia

Polska jako mocarstwo Europejskie


Na podstawie źródeł pochodzących z okresu rozkwitu do upadku Rzeczpospolitej postaram się w miarę najrzetelniejszy sposób przytoczyć myśli ówczesnych tamtego świata na temat Polski. Pomimo że termin „geopolityka”, który używam dalej w tekście powstał dopiero na przełomie XIX i XX wieku określony tak przez Szweda Rudolfa Kjelléna, to, jednak założenia na jakich bazuje stosowano w sposób nie do końca uświadomiony już od czasów starożytnych.
 
Dla przykładu geopolityczna pozycja państwa Rzymskiego wymusiła na, nim ustosunkowanie się najpierw do plemion galijskich zamieszkujących region południowych Alp dzisiejszych północnych Włoch nazywany ówcześnie „Gallia Cisalpina” (Galia przedalpejska). Potem, natomiast Rzymianie postanowili zmierzyć się z ekspansją w basenie morza Śródziemnego. Rzym w związku z tym wykorzystał sposobność rozwinięcia swojej polityki w sposób, który przekształcił małą wioskę w imperium o skali transkontynentalnej. Przecież, jednak wcale nie musiał pójść w kierunku, który udokumentowano. Państwo założone przez Romulusa zamiast prowadzić ekspansję zamorską mógło pozostać w naturalnych granicach półwyspu Apenińskiego jako republika.
 

Miejsce Polski w Średniowiecznej Europie

 
Położenie kraju Piastów w Środkowej Europie nie było początkowo ani zaletą ani problemem. Umiejscowienie naszego kraju w sąsiedztwie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego z jednej strony wpłynęło na szybkie poddanie się wpływom łacińskim. Z drugiej strony doprowadziło w następnych dziesięcioleciach do zagrożenia państwa Polan przez sąsiadów.
 
Polska nie wyróżniała się zbytnio na tle innych krajów pod względem swojej siły lub ekonomii. Dopiero rozbicie dzielnicowe pokazało, że ostatecznie utracenie stabilnej pozycji bardziej zagrażało jej od strony sił wewnętrznych niż zewnętrznych. Rozbicie dzielnicowe doprowadziło do zniknięcia na krótki okres naszego państwa z mapy Europy, jednak ponownie zjednoczone przez Władysława Łokietka Królestwo Polskie powróciło na mapę świata. Syn Władysława wzmocnił i rozbudował swoje ziemie. Kazimierz wybudował ponad 50 grodów w tym 30 murowanych, a dwadzieścia drewnianych. Dzięki temu jako jedyny w historii Polski został nazwany przez późniejsze pokolenia „Wielkim”.
 

Polska w renesansie

 
Unia personalna Polski z Litwą w postaci króla Jagiełły zmieniła całkowicie położenie geopolityczne Polski, do którego jak wspominają niektórzy historycy panowie krakowscy inicjujący ślub Jadwigi Andegaweńskiej z Litwinem, nie byli mentalnie przygotowani. Polacy nie posiadali mentalności imperialnej, raczej byli nastawieni na spokojne pielęgnowanie swojej twierdzy którą niewątpliwie stało się królestwo.
 
Po panowaniu ostatniego z dynastii Piastów Kazimierza, który jak mówią „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” Polska obrała kierunek wzmacniania się wewnętrznie, natomiast decyzja o złączeniu unią Korony z Litwą uczyniła z nowego władcy, pana obu państw. Króla którego dynastia nagle panowała nad terytorium o prawie milionie metrów kwadratowych, składającym się z różnych kultur, języków i wierzeń.
 

Orzeł Biały, Pogoń Litewska

Orzeł Biały, Pogoń Litewska

Stając kilkanaście wieków wcześniej przed dylematem zarządzania równie wielkim terytorium Rzymianie, uznali, że Republika już się do tego nie nadaje. W przypadku Polski, parlamentaryzm dopiero zaczął się rozwijać. W okresie oświecenia Polska zaczyna pojawiać się coraz częściej w źródłach zachodnich.
 
Ród Jagiellonów zawiera coraz bardziej rozległe mariaże, doprowadzając w końcu do szczytu potęgi Rzeczpospolitej pod względem politycznym, poprzez doprowadzenie do objęcia tronów większości istotnych krajów Europy Środkowej przez Jagiellonów.
 
Polska prawdziwy wpływ na kulturę Europejską miała właśnie w tym okresie. Rozwijały się polskie ośrodki myśli, a angielski republikanizm, szczerze zainteresowany polskim parlamentaryzmem doceniał dzieła takich mężów stanu jak na przykład Wawrzyniec Goślicki, który zainspirował elity republikańskie Anglii swoim dziełem „De optimo senatore libri duo” (O Senatorze doskonałym).
 
Polska będąc pod wpływem dynastii Jagiellońskiej wytworzyła własny pomysł na odmianę kultury europejskiej. Za panowania Jagiellonów, Polska zagościła wśród krajów mających największy wpływ na ówczesny świat i pomimo, tego, że nie była państwem kolonialnym, sprawiła, że Wschód Europy uzyskał dostęp do cywilizacji zachodniej.
 

Źródła:

  • The Golden Age of Polish Philosophy: Kazimierz Twardowski.
  • A Concise History of Poland – Jerzy Lukowski, ‎Hubert Zawadzki


Komentarze

  • Józek pisze:

    Pierdulum, pierdulum. Gdyby nie kontrreformacja, Polska by jeszcze potrwała…

  • Starosta pisze:

    Szkice artykułów zostały ukryte.

  • Dalmate pisze:

    Świetny i czytelny blog! Zdecydowanie jestem bardzo zainteresowany dalszym rozwojem tej strony. Napewno będę tu wracał a strona już dodana do ulubionych! Piszcie więcej o Polsce zdecydowanie mało tak wartościowych opracowań w internecie :) Tak czy inaczej będę się tu jeszcze pojawiał, bo widzę, że mogą rozwinąć się ciekawe dyskusje.

  • Michał pisze:

    Przyznam szczeże, że blog mnie zaintrygował. Szczególnie wysoka jakość informacji historycznych w oparciu o tak wiele bogatych źródeł. Zdecydowanie muszę przyznać, że jeżeli ktoś jest miłośnikiem historii i lubi czytać pewne informacje to mogę mu z całego serca polecić tą stronę.

  • Dawid pisze:

    Blog jest interesujący!.

  • Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

    Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

    Wejdż na Historia w 5 minut – YouTube

    Historia w 5 minut - podróż przez historię

    Reklama

    Wykłady historyczne

    Żeby przejść do pełnej playlisty, kliknij w logo youtube na wideo lub lista wykładów.

    Kanał Historya.pl
    Kanał historya.pl na youtube zawiera uporządkowaną kolekcję wykładów, filmów dokumentalnych, archiwalnych oraz fabularnych związanych z tematyką historii. Staram się selekcjonować najlepsze materiały.